Branże objęte cyfrowym paszportem produktu: sprawdź, czy obejmie Ciebie

Branże objęte cyfrowym paszportem produktu będą otrzymywać nowe obowiązki etapami. Najwcześniejszy dokładny termin dotyczy wybranych baterii. W pierwszym planie prac UE znalazły się też tekstylia, odzież, obuwie, opony, meble, materace, żelazo, stal i aluminium.

Jeśli odpowiadasz za produkcję, jakość, zgodność, IT lub dane produktowe, poniżej sprawdzisz, czy Twój sektor znalazł się wśród priorytetów. Dowiesz się też, jakie informacje warto uporządkować, zanim zażąda ich przepis albo klient.

Rozporządzenie ESPR tworzy ramy prawne dla cyfrowego paszportu produktu. Obejmuje fizyczne towary wprowadzane do obrotu lub oddawane do użytku w Unii Europejskiej, w tym komponenty i produkty pośrednie. Wyłączono między innymi żywność, pasze, produkty lecznicze oraz żywe rośliny i zwierzęta.

Nie ma jednak jednego terminu dla wszystkich producentów. Szczegółowe wymagania mają wynikać z kolejnych aktów dotyczących konkretnych grup produktów. Określą one zakres danych, poziom identyfikacji wyrobu, zasady dostępu i datę rozpoczęcia obowiązku.

Pierwszy plan prac ESPR na lata 2025–2030 obejmuje między innymi żelazo i stal, aluminium, tekstylia, zwłaszcza odzież i obuwie, meble wraz z materacami oraz opony. Na liście znalazły się również detergenty, farby, smary, chemikalia, produkty związane z energią, sprzęt ICT i pozostała elektronika.

Obecność produktu w planie prac nie oznacza jeszcze działającego obowiązku DPP. Potwierdza jednak, że dana grupa ma być objęta pracami nad wymaganiami ekoprojektu w pierwszej kolejności.

Od 18 lutego 2027 roku paszport baterii będzie wymagany dla:

Termin wynika z rozporządzenia UE 2023/1542.

Elektroniczny paszport ma zawierać informacje dotyczące modelu baterii oraz dane przypisane do konkretnego egzemplarza. Obejmą one między innymi identyfikację, skład, parametry techniczne oraz informacje potrzebne podmiotom zajmującym się naprawą, ponownym użyciem i recyklingiem. Część danych będzie publiczna, a dostęp do informacji wrażliwych zostanie ograniczony do wskazanych grup. 

Dla producenta pojazdu oznacza to konieczność połączenia baterii z konkretnym samochodem. Dostawcy ogniw, modułów i materiałów będą przekazywać dane firmie odpowiedzialnej za paszport.

Pierwszym zadaniem powinno być wskazanie źródła każdego pola. Informacje mogą pochodzić z dokumentacji projektowej, systemów produkcyjnych, wyników badań i deklaracji dostawców. Kod QR udostępni gotowy zestaw danych, lecz sam go nie utworzy.

Tekstylia, ze szczególnym wskazaniem odzieży i obuwia, znalazły się w pierwszym planie prac ESPR. Unijne przepisy nie określają jeszcze jednej daty rozpoczęcia obowiązku dla całego sektora.

Przyszły cyfrowy paszport produktu dla odzieży może zawierać informacje o:

Dokładny zestaw pól będzie wynikał z aktu dotyczącego tej grupy produktów. Firma nie powinna więc budować kompletnego rozwiązania na podstawie nieoficjalnych list krążących w branży.

Największa luka w sektorze tekstylnym dotyczy danych pochodzących od dostawców. Marka zna model, rozmiar, kolor i podstawowy skład wyrobu, ale informacje o pochodzeniu włókna, dodatkach chemicznych czy materiałach użytych w guzikach i usztywnieniach mogą już znajdować się u kilku podmiotów.

Przykładowa koszula łączy tkaninę, nici, guziki i elementy usztywniające. Zmiana dostawcy jednego komponentu powinna zostać przypisana do właściwej wersji produktu. Bez kontroli wersji paszport może pokazywać dane dotyczące wcześniejszej partii.

Dobrym punktem wyjścia jest jedna kolekcja lub rodzina wyrobów. Sprawdź pełny wykaz materiałów, dokumenty dostawców i możliwość powiązania informacji z konkretnym modelem.

Automotive trzeba analizować na poziomie części oraz materiałów. Producent samochodu korzysta z baterii, opon, stali, aluminium, tekstyliów, tworzyw i elektroniki. Kilka z tych grup znajduje się już w unijnym planie prac albo podlega własnym przepisom. 

Zakres zmian zależy więc od produktu.

Producent felgi może zostać poproszony o gatunek stopu, pochodzenie materiału i udział aluminium z recyklingu. Dostawca fotela będzie potrzebował danych o tkaninach, piankach, tworzywach oraz sposobie rozdzielenia elementów, a producent baterii musi przygotować się do wymagań obowiązujących od 2027 roku.

Dostawca komponentu nie zawsze będzie wystawiał końcowy paszport. Nadal może odpowiadać za dostarczenie potwierdzonych danych producentowi pojazdu. Takie wymagania mogą trafić do specyfikacji zakupowej wcześniej niż formalny obowiązek dla danej części.

Najwięcej ryzyka dotyczy informacji niepowiązanych z numerem części i wersją wyrobu. Zmiana surowca, receptury albo poddostawcy może wtedy nie zostać uwzględniona w danych przekazywanych klientowi.

Firma automotive powinna sprawdzić strukturę materiałową produktu, zasady wersjonowania i wymagania odbiorców OEM. Dobrze przygotowany proces pozwoli odpowiedzieć na zapytanie klienta bez ręcznego przeglądania dokumentów z wielu zamówień.

Opony, meble i materace zostały wskazane w pierwszym planie prac ESPR. Szczegółowe wymagania będą przygotowywane osobno dla poszczególnych grup.

W przypadku mebli znaczenie mogą mieć rodzaje drewna, metali, tkanin, pianek, tworzyw i klejów. Producent powinien umieć powiązać te materiały z konkretnym modelem oraz aktualną wersją dokumentacji.

Materac składa się z kilku warstw, które mogą wymagać rozdzielenia po zakończeniu użytkowania. Informacja typu „pianka i tkanina” nie wystarczy, gdy poszczególne materiały pochodzą od różnych dostawców i wymagają odmiennego sposobu zagospodarowania.

Dla producentów opon istotne mogą być skład mieszanki, trwałość, ścieranie oraz zawartość surowców wtórnych. Ostateczny zakres danych określą przyszłe akty.

Już teraz można sprawdzić, czy deklaracje dostawców odpowiadają aktualnie produkowanemu wyrobowi. Dokument otrzymany przy pierwszym zamówieniu może stracić aktualność po zmianie receptury.

Żelazo, stal i aluminium są produktami priorytetowymi ESPR. Jest to ważne dla hut, odlewni, producentów blach, profili i elementów obrabianych. 

Klienci mogą potrzebować danych o:

Producent urządzenia deklarujący udział aluminium z recyklingu musi powiązać tę wartość z konkretnym komponentem, bo ogólna informacja dotycząca całej oferty dostawcy może nie wystarczyć.

Dostawca materiału powinien przygotować stały zestaw informacji przekazywany razem z numerem partii i identyfikatorem wyrobu. Skróci to obsługę zapytań od klientów i ograniczy ręczne tworzenie osobnych zestawień.

Sama nazwa sektora nie daje pełnej odpowiedzi. Trzeba sprawdzić produkt, komponent lub materiał.

Zacznij od zadania sobie kilku pytań:

Dane w paszporcie mają być poprawne, kompletne i aktualne. Produkt objęty właściwym aktem będzie mógł zostać wprowadzony na rynek lub oddany do użytku tylko wtedy, gdy wymagany paszport będzie dostępny.

Wybierz reprezentatywny wyrób i sporządź listę informacji, które opisują jego skład, pochodzenie, produkcję oraz użytkowanie.

ERP przechowuje zwykle indeks, partię i dane dostawcy. MES rejestruje przebieg produkcji, a PLM strukturę produktu i dokumentację techniczną. Certyfikaty, deklaracje i wyniki badań mogą znajdować się poza tymi systemami.

Dla każdego pola ustal:

Taka mapa pokaże czy wystarczy uporządkować dokumentację, czy potrzebna będzie integracja systemów. Dopiero wtedy warto wybierać aplikację do publikowania paszportów.

Szczegółowe wymagania będą publikowane stopniowo, lecz zebranie danych od dostawców może potrwać znacznie dłużej niż konfiguracja samego paszportu.

Najlepiej zacząć od jednej rodziny produktów, lista źródeł i rejestr braków. Dzięki temu firma pozna realny zakres pracy, zanim zapytanie o dane stanie się warunkiem zamówienia.

Konkretny termin ma paszport baterii. W pierwszym planie ESPR wskazano też tekstylia, odzież, obuwie, opony, meble, materace, żelazo, stal i aluminium.

Nie określono jeszcze jednej daty dla całego sektora odzieżowego. Tekstylia należą do grup priorytetowych, ale termin i zakres danych będą wynikać z osobnego aktu.

Zależy to od produktu i właściwych przepisów. Dostawca może jednak odpowiadać za przekazanie danych producentowi końcowemu, który tworzy paszport.

Przepisy nie narzucają jednego programu. Firma musi jednak zapewnić poprawne, kompletne, aktualne i dostępne dane. Przy rozproszonych źródłach może być potrzebne połączenie obecnych systemów.