Co to jest cyfrowy paszport produktu i dlaczego staje się obowiązkowy?

Jeśli odpowiadasz za produkt, jakość, compliance, ESG albo dane produktowe w firmie produkcyjnej, cyfrowy paszport produktu powinien szybko Cię zainteresować, bo w pewnych obszarach i branżach stanie się prawnym wymogiem UE.

Dla klienta będzie to najczęściej kod QR na produkcie lub opakowaniu. Dla Twojej firmy to z kolei uporządkowane dane o składzie, pochodzeniu, trwałości, naprawie, recyklingu i wpływie produktu na środowisko.

To jest kolejny obowiązek, ale dobrze przygotowany DPP może też pomóc w rozmowach z sieciami handlowymi, audytach, eksporcie, reklamacjach i zbieraniu danych od dostawców.

Cyfrowy paszport produktu to cyfrowy zestaw informacji przypisany do produktu, modelu, partii albo konkretnego egzemplarza. Dostęp do niego będzie możliwy przez kod QR, NFC, kod kreskowy lub inny nośnik danych.

Komisja Europejska opisuje DPP jako cyfrową kartę identyfikacyjną produktu, która przechowuje dane o jego wpływie środowiskowym, możliwości recyklingu i parametrach związanych ze zrównoważeniem w całym cyklu życia. DPP jest częścią rozporządzenia ESPR, czyli unijnych przepisów o ekoprojekcie dla zrównoważonych produktów, które weszły w życie 18 lipca 2024 roku. 

W DPP mogą znaleźć się między innymi:

W skrócie, cyfrowy paszport produktu pokazuje, z czego produkt powstał, jak był wytwarzany, jak długo może służyć i co zrobić z nim na końcu życia.

DPP to skrót od angielskiego Digital Product Passport, czyli cyfrowego paszportu produktu.

To coś więcej niż tylko dodanie kodu QR. DPP wymaga, żeby dane produktowe były kompletne, aktualne, możliwe do sprawdzenia i przypisane do właściwego produktu.

Warto się nad tym pochylić, bo dane produkcyjne wciąż często są rozproszone po źródłach takich, jak:

Nie wszystkie dane będą publiczne. Część zobaczy klient, inne partner handlowy, niektóre serwis, a jeszcze inne organ nadzoru. Komisja wskazuje, że dane mają być udostępniane różnym grupom zgodnie z ich prawami dostępu. 

Dlatego wdrożenie DPP musi zacząć się od uporządkowania danych.

Unia Europejska chce ograniczyć sprzedaż produktów krótkotrwałych, trudnych do naprawy, źle opisanych i kłopotliwych w recyklingu.

Nowe przepisy mają wspierać trwalsze produkty, łatwiejszą naprawę, lepsze odzyskiwanie materiałów i większą przejrzystość dla klienta. Plan prac ESPR na lata 2025-2030 obejmuje między innymi stal, aluminium, tekstylia, meble, opony, materace oraz produkty związane z energią.

Dane dobrze pokazują, skąd bierze się presja na zmiany. W UE co roku wyrzuca się około 5,8 mln ton tekstyliów, czyli około 11,3 kg na osobę. Tylko 1% materiału używanego globalnie do produkcji odzieży wraca do nowej odzieży.

Podobnie jest z bateriami. Nowe przepisy obejmują cały cykl życia baterii: od pozyskania materiałów po zbiórkę, recykling i ponowne użycie. Komisja Europejska wskazuje, że regulacje mają zmniejszyć wpływ baterii na środowisko i wesprzeć bardziej konkurencyjny, zrównoważony rynek baterii w Europie.

DPP ma pomóc w poniższych trzech sprawach:

Jeśli musielibyśmy udzielić jednej prostej odpowiedzi, to brzmiałaby ona: to zależy od grupy produktowej.

ESPR obowiązuje od 18 lipca 2024 roku, ale szczegółowe wymagania będą przyjmowane etapami. Komisja Europejska przyjęła plan prac ESPR i etykietowania energetycznego na lata 2025-2030. W pierwszej grupie znalazły się między innymi stal, aluminium, tekstylia z naciskiem na odzież, meble, opony i materace.

Najbardziej konkretny termin dotyczy na ten moment baterii. Zgodnie z art. 77 rozporządzenia bateryjnego, od 18 lutego 2027 roku paszport bateryjny ma dotyczyć baterii LMT, baterii przemysłowych o pojemności powyżej 2 kWh oraz baterii do pojazdów elektrycznych.

Dla pozostałych kategorii trzeba śledzić akty wykonawcze i delegowane dla danego typu produktu. Jeśli Twoja firma działa w tekstyliach, meblach, bateriach, stali, aluminium, oponach, elektronice lub produktach związanych z energią, nie czekaj na ostatni moment.

DPP będzie wymagany nie tylko od dużych producentów z UE. Obowiązki mogą dotyczyć każdego, kto wprowadza objęte produkty na rynek unijny.

Najczęściej będą to:

Jeśli sprzedajesz produkt na rynku UE, a dana kategoria zostanie objęta cyfrowym paszportem produktu, musisz mieć dane. Nawet jeśli część produkcji odbywa się poza Europą.

Zakres danych będzie różny dla baterii, odzieży, mebli, opon czy elektroniki. Dlatego warto zacząć od podobnej mapy informacji.

Przy bateriach katalog danych jest już szeroki. Obejmuje między innymi producenta, zgodność, ślad węglowy, skład materiałowy, efektywność zasobową, trwałość, wydajność i dane potrzebne do recyklingu.

Klient skanuje kod QR i widzi skład, kraj produkcji, instrukcję pielęgnacji, certyfikat materiału i informację, gdzie oddać produkt po zużyciu.

Z puntu widzenia firmy obejmuje to dostawcę dzianiny, partię materiału, dokumenty potwierdzające skład i historię zmian.

DPP może pokazywać rodzaj drewna, metalu, pianki i tkaniny, instrukcję demontażu, listę części wymiennych oraz informacje dla serwisu i recyklera.

Dla klienta to większa pewność zakupu, a dla producenta mniej ręcznego odpowiadania na pytania partnerów handlowych.

Od 2027 roku paszport bateryjny będzie jednym z pierwszych konkretnych przykładów paszportu produktu. Może obejmować ślad węglowy, skład materiałowy, pojemność, trwałość, dane producenta i informacje potrzebne przy dalszym użyciu albo recyklingu.

Największa zmiana nie będzie widoczna na etykiecie, ale w Twojej firmie.

Cyfrowy paszport produktu wymaga współpracy działów, które często pracują osobno:

Jeśli te dane nie spotkają się w jednym miejscu, przygotowanie paszportu stanie się drogie i powolne.

Dla zarządu lub właściciela firmy pojawia się ryzyko opóźnionego wejścia produktu na rynek, trudniejszych rozmów z dużymi odbiorcami, więcej ilości ręcznej pracy i większego stresu przy kontroli. Problem rzadko pojawia się przy samym kodzie QR, ale zaczyna się wcześniej, gdy trzeba udowodnić, skąd pochodzą dane i czy są aktualne.

Dlatego przygotowania do wprowadzenia paszportu produktu warto zacząć od centralnego zarządzania danymi produktowymi: zebrania informacji z wielu źródeł, uporządkowania dokumentów i ustalenia, która wersja danych jest aktualna. To dobry moment, żeby sprawdzić, czy obecne narzędzia pomagają w pracy z danymi, czy raczej dokładają ręcznego przepisywania.

Przejrzyj portfolio i oznacz produkty, które mogą wejść w zakres cyfrowego paszportu produktu jako pierwsze: tekstylia, meble, materace, opony, stal, aluminium, baterie, elektronika.

Sprawdź, jakie informacje już masz i gdzie są zapisane. Uwzględnij karty techniczne, certyfikaty, deklaracje dostawców, dane materiałowe, instrukcje naprawy i dokumenty jakościowe.

Najczęściej brakuje danych o pochodzeniu materiałów, potwierdzeń od dostawców, historii zmian i jednej aktualnej wersji informacji o produkcie.

Każdy typ danych powinien mieć osobę odpowiedzialną. Inaczej paszport szybko stanie się zadaniem, które wszyscy znają, ale nikt go nie prowadzi.

Wybierz jeden produkt i przygotuj próbny paszport. Zobaczysz, ile danych masz naprawdę, ile trzeba zebrać i gdzie proces się zatrzymuje.

DPP obejmie cały łańcuch wartości. Dostawca tkaniny, pianki, metalu, ogniwa czy opakowania też będzie musiał przekazać dane w czytelnej formie.

Szczegóły będą pojawiać się etapami, ale dane o produktach możesz porządkować już teraz.

Technologia pomoże, ale najpierw trzeba wiedzieć, jakie dane są potrzebne i kto za nie odpowiada.

Kod QR to wejście do informacji. Prawdziwa praca dzieje się w danych, dokumentach i procesach.

Produkt, dostawca i skład mogą się zmieniać. Musisz wiedzieć, która wersja danych dotyczy danej partii.

Wybierz osobę odpowiedzialną za DPP. Sprawdź, które produkty mogą zostać objęte wymaganiami jako pierwsze. Przygotuj prostą tabelę: produkt, kategoria, dostępne dane, braki, właściciel.

Zrób pilotaż dla jednego produktu. Zbierz dane materiałowe, certyfikaty, dokumenty jakościowe, instrukcje i informacje od dostawców.

Ustal proces aktualizacji danych. Zdecyduj, gdzie będzie jedno źródło informacji produktowej. Przygotuj szablon wymagań dla dostawców i sprawdź, które systemy trzeba połączyć.

Jeśli chcesz przygotować firmę do DPP bez ręcznego zbierania danych z wielu plików, zacznij od uporządkowania informacji produktowych w jednym miejscu, bo tam cyfrowy paszport produktu ma swój początek.

Cyfrowy paszport produktu to cyfrowy zestaw danych o produkcie, dostępny najczęściej przez kod QR lub inny nośnik. Zawiera informacje o składzie, pochodzeniu, trwałości, naprawie, recyklingu i zgodności.

DPP to skrót od Digital Product Passport. Po polsku oznacza cyfrowy paszport produktu.

ESPR wszedł w życie 18 lipca 2024 roku, ale szczegółowe terminy zależą od kategorii produktu. Dla określonych baterii paszport będzie wymagany od 18 lutego 2027 roku.

Tak, jeśli produkt jest wprowadzany na rynek Unii Europejskiej.

Nie. Część danych zobaczy klient, część partnerzy, część serwis, a część tylko organy nadzoru.

Najlepiej od mapy danych produktowych. Sprawdź, co masz, czego brakuje, kto odpowiada za dane i jak zbierasz informacje od dostawców. Potem przygotuj pilota dla jednego produktu.