Najpopularniejsze systemy MES. Jak wybrać najlepszy dla Twojego zakładu?

Najpopularniejsze systemy MES różnią się znacznie i nie da się tych różnic zamknąć w liście funkcji. Jeśli odpowiadasz za produkcję i szukasz rozwiązania dla zakładu, porównaj przede wszystkim sposób zbierania danych, integrację z ERP i maszynami, traceability, możliwości rozwoju oraz zakres pracy potrzebnej po wdrożeniu. 

Dlatego przygotowaliśmy dla Ciebie porównanie, które może pomóc Ci podjąć decyzję i wybrać system, który niekoniecznie będzie napakowany funkcjami, ale będzie zawierał dokładnie te, które są Ci potrzebne.

Na rynku znajdziesz zarówno rozbudowane platformy międzynarodowe, jak i rozwiązania rozwijane przez polskich dostawców. Wśród systemów, które warto uwzględnić podczas rozeznania, są między innymi nasz Portal Produkcyjny, Siemens Opcenter Execution, AVEVA Manufacturing Execution System, DELMIA Apriso, FactoryTalk ProductionCentre, Comarch MES, XPRIMER.MES, oraz IPOsystem.

Ta lista nie jest rankingiem udziałów rynkowych. Nie ma publicznego, wiarygodnego zestawienia pokazującego liczbę wdrożeń wszystkich systemów MES w Polsce, więc przypisywanie im miejsc od pierwszego do dziesiątego byłoby niewłaściwe.

Zresztą udział w rynku nie ma znaczenia, bo chodzi dopasowanie systemu do procesu, infrastruktury i sposobu pracy Twojego zakładu. Standard ISA-95 opisuje wymianę informacji pomiędzy systemami biznesowymi a obszarem zarządzania operacjami produkcyjnymi. W zakładzie to między innymi przepływ danych pomiędzy ERP, MES, automatyką, systemami jakościowymi i stanowiskami operatorskimi.

Typowa prezentacja dostawcy pokazuje dashboard, OEE, ekran operatora i raporty. Taki pokaz mówi jednak niewiele o tym, jak system zachowa się przy specyfice Twojego procesu produkcyjnego.

Zanim zaczniesz rozmawiać z dostawcami wybierz i opisz jeden scenariusz z własnego zakładu. Może obejmować zlecenie wysłane z ERP, pobranie materiału z konkretnej partii, wykonanie operacji na maszynie, zapis parametrów procesu, kontrolę jakości i obsługę poprawki.

Każdy system powinien pomóc Ci wskazać skąd wie, jaki materiał trafił do produktu, kto wykonał operację, na jakiej maszynie, jakie parametry zostały zapisane, jaki był wynik kontroli i co wydarzyło się po wykryciu niezgodności. Taki test powie Ci o systemie więcej niż prezentacja oparta na przygotowanym wcześniej demo.

Zamiast budować ranking systemów MES, lepiej ocenić ich dopasowanie do zakładu. Do tego można wykorzystać prostą metodę MES Fit Score.

Możesz ocenić każde kryterium w skali od 0 do 3. Sama suma punktów jeszcze nie powinna jednak przesądzać o wyborze, bo jeśli system nie spełnia wymagania krytycznego, wysoka ocena pozostałych obszarów nie rozwiąże Twojego problemu.

Portal Produkcyjny explitia obejmuje funkcje związane z realizacją produkcji, zbieraniem i wizualizacją danych, instrukcjami operatorskimi, traceability, SPC oraz integracją z istniejącymi systemami i automatyką. Rozwiązanie może być rozwijane etapami, zależnie od potrzeb Twojego zakładu.

Ze względu na jego modularny charakter, łatwy do dopasowania do tego, czego potrzebujesz w danym momencie, ten system MES będzie dobrym rozwiązaniem, gdy planujesz rozwój, a Twoje potrzeby i wymagania będą rosnąć lub potrzebujesz systemu, który można łatwo dostosować. Nasz system został też wyróżniony w zestawieniu opublikowanym przez Business Insider Polska.

Siemens Opcenter obejmuje rozwiązania przeznaczone dla różnych rodzajów produkcji. Opcenter Execution Discrete jest rozwijany między innymi dla produkcji dyskretnej i złożonego montażu, natomiast Opcenter Execution Process dla produkcji procesowej.

To rozwiązanie możesz sprawdzić przy rozbudowanych wymaganiach i większym środowisku przemysłowym. W analizie zejdź z poziomu marki Opcenter do konkretnego produktu i zakresu funkcjonalnego.

AVEVA MES obejmuje realizację produkcji, śledzenie materiałów, genealogię produktu, kontrolę jakości i wskaźniki takie jak OEE. Producent opisuje też możliwość wdrażania funkcji etapami i standaryzacji procesów między wieloma zakładami.

System warto uwzględnić, jeśli ważne są integracja z automatyką, kontrola wykonania produkcji i praca w środowisku wielozakładowym.

MPDV HYDRA X to system MES wspierający zbieranie i analizę danych z produkcji, monitoring maszyn, OEE, jakość, traceability oraz integrację z ERP i automatyką. Pozwala łączyć informacje o realizacji zleceń, wydajności i przebiegu procesu w jednym środowisku.

Warto go uwzględnić, jeśli zależy Ci na automatycznym pozyskiwaniu danych z hali, ograniczeniu ręcznego raportowania i stopniowym rozwijaniu zakresu MES. Podczas demo sprawdź przede wszystkim integrację z używanymi maszynami i ERP oraz to, jak system obsłuży rzeczywisty scenariusz produkcyjny w Twoim zakładzie.

DELMIA Apriso jest platformą MOM obejmującą między innymi realizację produkcji, traceability i synchronizację operacji. Producent pokazuje ją również w projektach obejmujących wiele zakładów.

To rozwiązanie warto sprawdzić przy bardziej rozbudowanych wymaganiach i planach standaryzacji procesów. Ważne jest przy tym oddzielenie funkcji potrzebnych obecnie od tych, które tylko zwiększą zakres projektu.

FactoryTalk ProductionCentre jest platformą MES wspierającą między innymi produkcję, jakość i zgodność. Rodzina FactoryTalk obejmuje także rozwiązania branżowe, na przykład dla farmacji i dóbr konsumenckich.

Warto go sprawdzić szczególnie wtedy, gdy zakład korzysta już z technologii Rockwell. Przy mieszanym środowisku automatyki trzeba zweryfikować również komunikację z urządzeniami innych producentów.

Comarch MES umożliwia między innymi rejestrowanie czynności produkcyjnych, czasu operacji, materiałów, przestojów oraz wybranych danych jakościowych. Rozwiązanie jest powiązane z ekosystemem ERP.

To naturalny kandydat dla firm korzystających już z rozwiązań Comarch. Przed wyborem trzeba sprawdzić, czy standardowy zakres wystarczy przy integracji z automatyką i procesami produkcyjnymi.

XPRIMER.MES zbiera dane o realizacji procesów, pracy zasobów i postępie zleceń. W portfolio dostawcy znajdują się również rozwiązania dotyczące IoT, traceability i CMMS. 

System warto uwzględnić, jeśli chcesz połączyć kilka obszarów zarządzania operacjami. Istotne będzie ustalenie, które dane trafią do MES automatycznie, a które nadal będą rejestrowane ręcznie.

Zanim poprosisz o oferty, zapisz trzy do pięciu problemów, które system ma rozwiązać. Mogą dotyczyć braku aktualnego statusu zleceń, ręcznego raportowania, problemów z traceability, opóźnionych danych dla ERP albo czasochłonnego łączenia raportów.

Następnie zamień każdy problem w wymaganie, które da się sprawdzić. Zamiast ogólnego zapisu „potrzebujemy lepszego traceability” określ dokładnie, na przykład: po wpisaniu numeru seryjnego użytkownik ma zobaczyć materiał, wykonane operacje, wyniki kontroli i parametry procesu bez ręcznego łączenia kilku raportów.

Mniejszy zakład może mieć takie same problemy z danymi, jakością czy identyfikowalnością jak duża fabryka, ale też mniejszy zespół projektowy, inny budżet i zwykle mniej zasobów do późniejszego utrzymania systemu.

Dlatego przy wyborze systemu MES dla małej firmy sprawdź minimalny zakres wdrożenia, model licencjonowania, wymagania infrastrukturalne, zakres integracji i sposób wprowadzania późniejszych zmian.

Mała firma potrzebuje rozwiązania dopasowanego do skali problemu i możliwości utrzymania systemu. Jeśli pierwszym celem jest automatyczne zbieranie danych z jednej linii i wiarygodna informacja o przestojach, rozsądnie jest zacząć od tego obszaru.

Ustal, jakie dane będą wymieniane, który system jest ich źródłem, jak często następuje komunikacja i co wydarzy się po jej przerwaniu.

Przed wyborem przygotuj prostą mapę najważniejszych danych: zleceń, marszrut, stanów maszyn, liczby wykonanych sztuk, braków, materiałów, wyników kontroli i parametrów procesu. Dla każdego elementu zapisz źródło, odbiorcę, częstotliwość wymiany i sposób obsługi błędu. Na tej podstawie ocenisz zakres integracji MES z ERP i automatyką.

Jeśli kilku dostawców odpowiada na te same pytania, ich oferty stają się znacznie łatwiejsze do porównania.

Dyrektor produkcji może prowadzić temat biznesowo, ale decyzja powinna uwzględniać perspektywę IT, automatyki, jakości oraz osób odpowiedzialnych za planowanie i logistykę.

Produkcja opisuje przebieg pracy, IT ocenia architekturę i utrzymanie, automatycy wskazują dostępne źródła danych, a jakość definiuje wymagania dotyczące identyfikowalności i kontroli. Brak którejś z tych perspektyw często ujawnia się dopiero podczas wdrożenia i może być problemem.

Najpierw odrzuć rozwiązania, które nie spełniają wymagań krytycznych. Następnie zastosuj MES Fit Score i porównaj proces, dane, integracje, traceability, elastyczność, utrzymanie oraz skalowanie.

Na końcu policz pełny zakres kosztów, czyli licencje lub subskrypcję, integracje, konfigurację, infrastrukturę, szkolenia, uruchomienie, wsparcie i późniejsze zmiany. Jeśli którejś pozycji nie znasz, oznacz ją jako niewiadomą zamiast przyjmować, że koszt wynosi zero.

Przy większym projekcie rozważ pilotaż albo Proof of Concept na jednym procesie. Jeśli celem jest traceability, sprawdź możliwość odtworzenia historii wybranego numeru seryjnego. Gdy najważniejsza jest integracja z ERP, przetestuj pełny cykl zlecenia wraz z błędem komunikacji.

Nie wybieraj systemu na podstawie rankingu producentów, ale dwa lub trzy rozwiązania spełniające wymagania krytyczne i porównaj je na tym samym procesie z własnego zakładu.

Najpopularniejsze systemy MES mają rozbudowane katalogi możliwości, ale dopiero zgodność z produkcją, danymi, automatyką i sposobem pracy organizacji pokazuje, czy dane rozwiązanie ma sens.

Jeśli nie masz jeszcze spisanych wymagań, dobrym pierwszym krokiem jest audyt przedwdrożeniowy MES i uporządkowanie procesu, danych oraz integracji. Na tej podstawie łatwiej przygotować shortlistę i rozmawiać z dostawcami o konkretnym zakresie zamiast o ogólnej prezentacji produktu.

Nie ma jednej miarodajnej ceny dla każdego zakładu. Koszt zależy od modelu licencjonowania, zakresu funkcji, liczby stanowisk, infrastruktury, integracji, modyfikacji i wsparcia. Porównując oferty, patrz na pełny koszt wdrożenia i utrzymania.

Tak. Wymiana informacji pomiędzy warstwą operacji produkcyjnych i systemami biznesowymi jest jednym z obszarów opisanych w ISA-95. Konkretny zakres integracji zależy jednak od systemów i procesu firmy.

Nie. SCADA skupia się przede wszystkim na nadzorze procesu technologicznego, a MES łączy wykonanie produkcji z kontekstem zlecenia, produktu, materiału i jakości. 

Wielkość firmy sama nie rozstrzyga potrzeby wdrożenia. Liczą się problemy, które system ma rozwiązać, wymagania dotyczące danych oraz możliwość późniejszego utrzymania rozwiązania.